"Το Star Trek, δεν είναι φαντασία!"

  Το pyles.tv και η Όλγα Τάντου, επικοινώνησαν με την ελληνίδα Αθηνά Ανδρεάδη, καθηγήτρια Κυτταρικής Βιολογίας στο Πολιτειακό Πανεπιστήμιο της Μασαχουσέτης η οποία πριν από χρόνια έγραψε το βιβλίο «Η Βιολογία του Σταρ Τρεκ».

  Λάτρης η ίδια της σειράς επιστημονικής φαντασίας «Σταρ Τρεκ» αποφάσισε να μελετήσει κατά πόσο οι ιστορίες που προβάλλονται στη σειρά, όπως ο διακτινισμός, τα διαγαλαξιακά ταξίδια, τα υβρίδια, οι μεταλλαγμένοι άνθρωποι, αντικατοπτρίζουν την πραγματικότητα ή  έστω είναι κάτι που μπορεί να γίνει πραγματικότητα με βάση τα επιστημονικά δεδομένα μέσα στα επόμενα χρόνια.

Αν ήταν όλοι οι καθηγητές όπως η Αθηνά Ανδρεάδη...

  "Δύο πράγματα με ώθησαν να γράψω το βιβλίο. Το ένα ήτανε ότι η κάθε Επιστήμη τώρα είναι περιορισμένη στα πεδία της, και έχει πάντοτε μικρότερες υποδιαιρέσεις που έχουν στεγανά. Μία σειρά σαν το «Σταρ Τρεκ» δίνει την ευκαιρία σε έναν επιστήμονα που θέλει να σκέφτεται σε μεγάλο, σε ευρύ πλαίσιο, την ευκαιρία να διερευνήσει και πολλά θέματα που αρχίζουν ας πούμε απ’ τη χημική υπόσταση των βιολογικών μορφών ως τις κοινωνικές επεκτάσεις της Βιολογίας. Το άλλο ήτανε ότι μου έδωσε πράγματι την ευκαιρία να κάνω αυτό το σφαιρικό βλέμμα, τη θεώρηση της Βιολογίας, που συνήθως στερούμαι όπως και πολλοί άλλοι συνάδελφοί μου όταν κάνουν τις καθημερινές έρευνες ή διδασκαλίες.

   Ουσιαστικά κοίταξα σχεδόν όλα τα βιολογικά θέματα ή ερωτήματα που  το «Σταρ Τρεκ» έθεσε επί τάπητος. Ανάμεσα σε αυτά ήταν ερωτήματα όπως εάν μπορεί να υπάρχει ζωή που να μην βασίζεται στον άνθρακα, εάν μπορεί ένας βιολογικός οργανισμός που είναι πράγματι βασισμένος στον άνθρακα να είναι αθάνατος (κάτι που δεν  μπορούμε να το έχουμε οι προηγμένοι οργανισμοί), εάν μπορούμε με το νου να έχουμε αυτά τα λεγόμενα υπερ-φαινόμενα όπως είναι η επικοινωνία εκ του μακρόθεν".   

 "Το μεγάλο πρόβλημα δεν είναι "πώς θα πάμε", αλλά "πώς θα επιβιώσουμε" στο διάστημα αν αναγκαστούμε να εγκαταλείψουμε τη Γη."

   "Το γενικό συμπέρασμα, η κατακλείδα, είναι ότι οι άνθρωποι είμαστε περιορισμένοι βιολογικά, εξελιχθήκαμε σε αυτόν τον πλανήτη, και είμαστε προσαρμοσμένοι στα δεδομένα εδώ. Είναι φανερό. Φερ’ ειπείν δεν μπορούμε να ζήσουμε καν στους ωκεανούς της Γης. Κάτι ανάλογο θα ήταν να ζήσουμε σε έναν άλλον πλανήτη. Αμφιβάλλω ότι θα βρούμε κάποιον πλανήτη που να είναι τόσο παρόμοιος με τη Γη.

  Εάν κοιτάξετε ακόμη και πώς ζουν στα διαστημόπλοια ή στον πλανητικό σταθμό δεν είναι βιώσιμη η κατάσταση για μακροχρόνια παραμονή. Και νομίζω ότι οπωσδήποτε όπου και να πάμε ακόμη και τα εξερευνητικά διαστημόπλοια εάν και όταν σταλούν για μακροχρόνιες αποστολές αυτά τα βιολογικά θέματα είναι ίσω�� πιο σοβαρά από τα θέματα τα μηχανικά, και πώς θα είναι οι μηχανές, και πόσο γρήγορα θα πάνε, κ.τ.λ.. Και είναι ένα θέμα που για πολλούς λόγους δεν έχει εξεταστεί με προσοχή και που νομίζω ότι θα είναι ένα σημαντικό τροχοπέδη εάν ποτέ αποφασίσουμε ή αναγκαστούμε να στείλουμε επανδρωμένες αποστολές σε κάποιον άλλον πλανήτη.

  Μελετώντας την βιολογία του Σταρ Τρεκ είναι αναπόφευκτο το συμπέρασμα οτι  για να αντέξει ο άνθρωπος στο διάστημα πρέπει να έχει ένα διαφορετικό οργανισμό από αυτόν που έχουμε τώρα στη Γη. Αλλά αυτό όπως ξέρετε, ακόμη ακόμη εδώ γίνονται φασαρίες για τις μεταλλαγμένες τομάτες! Πόσο μάλλον τι αναστάτωση θα προκύψει από  ένα σχέδιο για "μεταλλαγμένο" άνθρωπο!"

"Επιστημονικά, μπορούμε να δημιουργήσουμε μεταλλαγμένους ανθρώπους."

  "Η Κυτταρική Βιολογία σαν Επιστήμη έχει τη δυνατότητα να το κάνει αυτό. Να δημιουργήσει δηλαδή  μεταλλαγμένους ανθρώπους. Παρότι ένας οργανισμός είναι πολύπλοκος, και οπωσδήποτε εάν κάνουμε κάποια σημαντική αλλαγή, θα έχει  επιπτώσεις που δεν μπορούμε να τις προβλέψουμε. Ίσως μπορούμε να τις προβλέψουμε στο κυτταρικό ή στο μοριακό επίπεδο, αλλά δεν είναι σίγουρο ότι μπορεί να τις προβλέψουμε στο επίπεδο του οργανισμού. Αυτό είναι φανερό αν δείτε ακόμη και ορισμένες αντενδείξεις ή περίεργες επιδράσεις που έχουνε τα φάρμακα που παίρνουν οι άνθρωποι (τα κοινά φάρμακα ή τα καινούρια φάρμακα που έρχονται στην αγορά) που συχνά ή μετά από κάποια χρόνια αποκαλύπτουν κάτι απροσδόκητο.

  Λοιπόν, όταν κάνουμε αυτές τις αλλαγές από κάποιο σημείο και πέρα αυτό το ό,τι δημιουργηθεί δεν θα είναι άνθρωποι το είδος 1 που είμαστε τώρα. Γιατί ουσιαστικά είμαστε όλοι το ίδιο αυτή την στιγμή. Θα είναι το 1, 5 ή το 2. Η επόμενη γενιά. Και δεν ξέρω πόσο γρήγορα μπορεί να γίνει αυτό, αλλά οπωσδήποτε το ένα απ’ τα μεγάλα ερωτήματα δεν είναι απλώς επιστημονικό: είναι και κοινωνικό, και ηθικό, και πολιτισμικό. Πώς θα γίνει αυτό. Ποιοι θα το υποστούν αυτό το πράγμα. Γιατί πολλοί θεωρούν ότι αυτό θα το κάνουν φερ’ ειπείν οι πρωτοπόροι. Εγώ υποψιάζομαι ότι όπως συμβαίνει ήδη τώρα με ορισμένες δοκιμές, και μελλοντικά θα γίνει σε ανθρώπους που δεν είναι κοινωνικά ισχυροί. Υπάρχουν λοιπόν αυτά τα θέματα που συμβαδίζουν με την Επιστήμη.

"Όταν εξαντληθούν οι πόροι, θα πρέπει να φύγουμε από τη Γη."

  "Η μετάλλαξη του ανθρώπινου οργανισμού έτσι ώστε να μπορεί να αντέξει σε πλανητικά περιβάλλοντα εκτός Γης, είναι κάτι που η Επιστήμη μπορεί να το κάνει, αλλά υπάρχουν άγνωστοι κίνδυνοι αυτή την στιγμή.

  Αν όπως πάει το πράγμα εξαντληθούν οι πόροι της Γης, σε κάποια στιγμή θα αναγκαστούμε να φύγουμε ούτως ή άλλως. Γιατί δεν έχουμε μεταχειριστεί πολύ καλά τον πλανήτη, παρόλο που ήταν γενναιόδωρος. Πιστεύω ότι αυτό το πρόβλημα θα θα είναι πάντοτε μπροστά μας, και ανάλογα με το πώς θα το αντιμετωπίσουμε θα κριθεί και το μέλλον μας."   

"Πού συναντιέται το "Σταρ Τρεκ" με την επιστημονική πραγματικότητα"

   "Η επιστημονική φαντασία γενικά δεν προβλέπει τι θα συμβεί στο μέλλον. Πιο πολύ αντικατοπτρίζει το παρόν και τους φόβους και τις ελπίδες του παρόντος παρά το μέλλον. Το «Σταρ Τρεκ» είχε ορισμένες προφητικές αναλαμπές, αλλά πιο πολύ θα το έκρινα σαν μια σειρά που ήτανε αισιόδοξη.

   Ένα από τα ακραία σενάρια του «Σταρ Τρεκ», που η  Επιστήμη δεν το αποκλείει να συμβεί μέσα στα επόμενα χρόνια, είναι τα υβρίδια μεταξύ βιολογικών οργανισμών και μηχανών. Εάν κάποιος έχει ένα τεχνητό γόνατο ή τεχνητές βαλβίδες καρδιάς, είναι ήδη ας το πούμε ένα υβρίδιο. Αυτό είναι ίσως το πιο πιθανό να συμβεί και σχετικά σύντομα."

"Αν γράψεις αυτό το βιβλίο, ξέχνα την προαγωγή και την μονιμότητα"

  "Μετά την έκδοση του βιβλίου μου "Η Βιολογία του Σταρ Τρεκ" δέχτηκα αντιδράσεις από την επιστημονική κοινότητα. Ητανε ως ένα σημείο  ενδιαφέρουσες αντιδράσεις. Από τη μια πλευρά, πολλοί είπανε «Εάν γράψεις, και εφόσον έγραψες ένα τέτοιο βιβλίο είναι μάλλον απίθανο να σου δώσουν προαγωγή και μονιμότητα.» Απ’ την άλλη όμως, αρκετά Πανεπιστήμια και ακόμη – ακόμη ο πανίσχυρος οργανισμός, το Εθνικό Ίδρυμα Υγείας - από το οποίο εξαρτώνται όλες μας οι επιδοτήσεις και οι επιχορηγήσεις - κατάλαβαν ότι αυτό το βιβλίο ουσιαστικά ήταν ένα βιβλίο εκλαϊκευμένης Επιστήμης. Και με κάλεσαν να τους δώσω μια ομιλία για το μέλλον της Ιατρικής, που ήταν παρόμοια με τις ερωτήσεις που μου κάνατε εσείς.

  Οπωσδήποτε, όμως, υπάρχει μία προκατάληψη εναντίον ανθρώπων που γράφουν τέτοιου είδους βιβλία. Όπως είχε γίνει κάτι με τον Καρλ Σάγκαν που είναι ένα απ’ τα πιο γνωστά ονόματα σε αυτό το πεδίο, και που είχαν αρνηθεί να τον εκλέξουν μέλος της Εθνικής Ακαδημίας. Αλλά, δε βαριέστε. Νομίζω ότι αυτού του είδους τα βιβλία τελικά και στους επιστήμονες θα πρέπει να μένουν ώστε να εξακολουθούν να σκέφτονται στο μεγάλο πλάνο. Αλλά ουσιαστικά τα βιβλία της επιστημονικής φαντασίας, είναι και αυτά που προσελκύουν την επόμενη γενιά."

"Αν έστω κι ένα παιδί γίνει επιστήμονας επηρεασμένο από το βιβλίο μου, θα είμαι ευτυχισμένη!"

  "Δεν έχει γίνει κανένας επιστήμονας διαβάζοντας επιστημονικά δοκίμια. Συνήθως επιστήμονας γίνεται κανείς γιατί του αρέσει η ιδέα αυτού του μεγάλου... του άγνωστου μπροστά. Του άγνωστου που πρέπει να εξερευνηθεί και να περιέλθει μέσα στα πλαίσια της γνώσης. Αυτό είναι το βασικό αίσθημα που αποπνέει το «Σταρ Τρεκ»: Η εξερεύνηση. Το να πας έξω. Εκεί που ποτέ δεν πήγε κανένας πριν. Και νομίζω τελικά αυτό είναι που κάνει τους ανθρώπους να γίνονται επιστήμονες. Και γι’ αυτό αυτά τα βιβλία, του Χώκινγκ, του Σέιγκαν, του Γκουλντ, κ.ά. ουσιαστικά είναι αυτό: είναι τα φώτα για τους επόμενους, για τις επόμενες γενιές που θα ακολουθήσουν αυτό το δρόμο!
 Εάν το βιβλίο μου γίνει η αφορμή ακόμη και ένα παιδί να αποφασίσει να γίνει επιστήμονας, εγώ θα ήμουνα ευχαριστημένη! Παρεμπιπτόντως, πολλά Πανεπιστήμια το χρησιμοποιούν σαν βοηθητικό βιβλίο είτε για μαθήματα Βιολογίας είτε για μαθήματα Λογοτεχνίας..."